باز يا بسته بودن باب اجتهاد آخرين مطلبي كه در اين مختصر به آن اشاره مى كنيم ، مسألهء انفتاح يا انسداد باب اجتهاد است . در زمان ما اكثريت أهل تسنن ، مگر جمعى از محققين آنها ، قائل به انسداد باب اجتهاد هستند . " شيخ احمد عبد الرحيم " از علماى أهل تسنن ، مجتهدين را به طبقات سه گانه تقسيم مى كند وطبقهء سوم را " مجتهدين منتسب " مىنامد ، وآنگاه وظيفهء عموم مردم را پيروى از چنين مجتهدانى معرفى مى كند . مقصود أو از " مجتهد منتسب " چنان كه در عباراتش آمده است ، مجتهدي است كه به يكى از مذاهب أربعة ( شافعي ، حنبلي ، مالكي ، حنفي ) منسوب باشد وچيزى بر خلاف اجتهاد آن چهار مذهب ، اجتهاد نكند . أو مى گويد : طبقهء سوم كساني از مسلمين هستند كه از رأس سده ء چهارم پيدا شدند . بر عامي واجب است كه از مجتهد منتسب به يكى از مذاهب أربعة تقليد كند ، نه غير . زيرا مجتهد مستقل تا امروز محال است . ( 1 )

--> 1 . نقل از رسالهء " الانصاف " نوشتهء دهلوى ، ص 7 .